Podstawową zasadą pozytywnego myślenia jest założenie, że jesteśmy w stanie wpływać na swe życie poprzez zmianę sposobu myślenia. Myślenie typu: “nie potrafię tego”, “to nie jest dla mnie”, nie stać mnie na to” powoduje, że w podświadomości tworzy się program negatywny i pesymistyczny a los zgodnie z życzeniem zsyła niepowodzenia. Pozytywne myślenie dąży do stworzenia idealnego obrazu własnej osoby i wyparcia negatywnych myśli. Dodaje nam to pewności siebie i wiary we własne możliwości. Ten system myślowy pozwala nam zmierzyć się ze wszystkimi problemami. Psycholodzy uważają, że im więcej człowiek ma pozytywnych myśli tym większy odnosi sukces w życiu. Jeśli wierzy we własna doskonałość przestaj dostrzegać problemy. Kiedy pojawiają się wątpliwości należy je zamienić na pozytywy. Nigdy nie należy wmawiać sobie: “nie zasługuję na awans”, lecz twierdzić: ” tak, w pełni zasługuję na lepsze stanowisko”. Dzięki pozytywnemu myśleniu człowiek ma szansę żyć bez problemów, cieszyć się szczęściem i bytować na szczytach bogactwa duchowego i materialnego. Każdy człowiek narażony jest w życiu na trudne sytuacje i musi sobie z nimi radzić. Optymistom nie wiedzie się lepiej niż pesymistom, ale potrafią oni w inny sposób patrzeć na świat. Wierzą, że porażka jest tylko chwilowym niepowodzeniem. Nie czują się winni za to, co ich spotyka, lecz interpretują to jako nieszczęśliwy przypadek losu. Kiedy znajdą się w trudnej sytuacji robią wszystko by pokonać przeszkodę. Udowodniono natomiast, że u podłoża pesymizmu leży wyuczone poczucie bezradności. To stan, w którym człowiek ma wrażenie, że choćby nie wiadomo jak się starał nie będzie miał wpływu na wydarzenia. Poziom bezradności ma ogromny wpływ na naszą odporność na niepowodzenia. Jeśli człowiek nie potrafi podnieść się po porażce bezradność przechodzi w chroniczny stan a to z kolei może prowadzić do depresji. Psycholodzy uważają, że z pesymisty można przeobrazić się w optymistę. Pomaga w tym system TPS – trudność, przekonanie, skutek. Należy przeanalizować związek pomiędzy pojawiającą się trudnością, przekonaniem na jej temat i skutkiem własnych działań.

Badacze uważają, że wiedzę o samym sobie można zdobyć poprzez cztery sposoby. Pierwszym z nich jest introspekcja. Polega ona na sięganiu w głąb własnej duszy i zapoznaniu się z własnymi uczuciami, myślami i motywami. Teoria ta mówi, że kiedy człowiek koncentruje uwagę na samym sobie zaczyna oceniać swoje zachowanie i porównywać je z normami i wartościami. Gdy zaczynamy się obiektywnie oceniać wówczas stajemy się siebie świadomi. Druga metoda to obserwacja własnego zachowania. Jednakże sposób ten może prowadzić nas do mylnych osądów na własny temat. W rezultacie owych obserwacji wytworzony zostaje schemat “ja”. Czyli wiedza o nas samych oparta na doświadczeniu zdobytym w przeszłości. Duża część tej wiedzy składa się z zapisów pamięciowych, które dotyczą przeszłych czynów, postaw i zachowań. Jest to tzw.: pamięć autobiograficzna, jej treści określają nas, ale my sami również możemy je określać. Kluczowym składnikiem pamięci jest teoria słabości własnych myśli i uczuć. Ważnym elementem w procesie poznania siebie jest też “ja odzwierciedlone”. Jest to spostrzeganie siebie oczami innych ludzi. Kontakty społeczne są bardzo ważnym zjawiskiem samopoznania. Mamy często potrzebę oceniania własnych poglądów porównując swoje postępowanie do czynów innych. Kilka lat temu wiele obiecująca recepta na szczęście cieszyła się ogromnym powodzeniem, obecnie ma jednak wielu przeciwników. G. Scheich twierdzi nawet, że pozytywne myślenie może szkodzić. Uważa on, że jest niebezpieczne w przypadku ludzi z problemami emocjonalnymi. Emocje, stan fizyczny czy doświadczenie maja nie mniejszy wpływ na to, jakie są nasze realia. Tymczasem pozytywne myślenie zaleca ignorowanie problemów czy tłumienie emocji. Każe traktować życie jako pasmo sukcesów i ciągłej harmonii. Przesadnie optymistyczni ludzie żyją i uśmiechają się na pokaz, co po pewnym czasie powoduje, że stają się sztuczni. Pozytywne myślenie ma swoje plusy i minusy. Zwolennicy tej metody nie cofają się przed problemami, sami kierują własnym życiem i potrafią znaleźć wyjście z wielu sytuacji. Z drugiej strony często żyją złudzeniami. Często nie dostrzegają realnych zagrożeń. Żeby ustrzec się przed niebezpieczeństwami pozytywnego myślenia, zamiast je ślepo przyjmować, należy dostosować je do swojej osobowości, sytuacji oraz dawkować z umiarem.